दोषी कोण? सुशिक्षित समाजातील अंधश्रद्धेचा बाजार | लेख: राठोड मोतीराम रूपसिंग

दोषी कोण? : सुशिक्षित समाजातील अज्ञानाचा अंधार

आपला भारत देश विविधतेने नटलेला आहे. अनेक धर्म, पंथ आणि संस्कृती येथे गुण्यागोविंदाने नांदतात. विज्ञानाने प्रगतीची शिखरे पादाक्रांत केली असली, तरी आजही समाजाच्या मानसिकतेत एक दाहक वास्तव दडलेले आहे. समाज शिकला, साक्षर झाला, पण तो खऱ्या अर्थाने 'सुसंस्कृत' झाला का? हा प्रश्न आजही अनुत्तरीत आहे.

आज आपण पाषाण युगातील मानवाप्रमाणे आचरण करताना दिसत आहोत. डोळ्यांवर अज्ञानाची पट्टी बांधून अंधश्रद्धेच्या मार्गावरून आपला हा सुशिक्षित समाज सुसाट धावत सुटला आहे. मग प्रश्न उभा राहतो की, या साखळीत नेमके दोषी कोण?

१. अज्ञानी आणि भोळी जनता

समाजाचा एक मोठा हिस्सा आजही स्वतःची बुद्धी गहाण ठेवून वागत आहे. जेव्हा माणूस वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा त्याग करतो, तेव्हा तिथे अंधश्रद्धेचे पीक येते. अशोक खरात सारख्या ढोंगी बुवांचे फावते कारण समाज त्यांना संधी देतो. नेत्यांच्या आणि बुवांच्या शब्दावर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणारी जनता जेव्हा स्वतःचा विवेक हरवून बसते, तेव्हा ती चुकीच्या मार्गाला लागते. चांगल्या श्रद्धा आणि सामाजिक भान विसरून ही जनता जेव्हा बुवाबाजीच्या मागे लागते, तेव्हा ती स्वतःच्या अधोगतीला स्वतःच कारणीभूत ठरते.

२. स्वार्थी आणि ढोंगी नेते

जनतेला योग्य मार्ग दाखवणे हे नेत्यांचे काम असते. मात्र, दुर्दैवाने काही नेते आपली विश्वासार्हता टिकवण्यासाठी आणि सत्ता मिळवण्यासाठी धर्माचा व अंधश्रद्धेचा आधार घेतात. सामान्य जनतेच्या भावनांशी खेळून आपली व्होट बँक सुरक्षित करणे, हाच त्यांचा एकमेव उद्देश असतो. जेव्हा एखादा लोकप्रतिनिधी स्वतः बुवाबाजीला खतपाणी घालतो, तेव्हा जनतेचा त्या ढोंगीपणावरचा विश्वास अधिक दृढ होतो. हे नेते म्हणजे 'लबाड लांडगे' आहेत, जे जनतेच्या भोळेपणाचा फायदा घेऊन स्वतःचा सत्तेचा सोपान रचतात.

३. बुवाबाजी आणि धार्मिक बाजारूपणा

समाजाला दिशा देण्याचे काम धार्मिक नेतृत्वाचे असते. परंतु, अशोक खरात सारखे नतद्रष्ट बुवा धर्माच्या नावाखाली जादू-टोणा, तंत्र-मंत्र आणि काल्पनिक भीती दाखवून लोकांच्या आयुष्याशी खेळतात. या बुवांचे मुख्य लक्ष अनुयायांच्या मानसिकतेवर नियंत्रण मिळवून स्वतःचा आर्थिक आणि सामाजिक फायदा करून घेणे हेच असते.

समाजाची वर्गवारी: एक विदारक सत्य

समाजातील या व्यवस्थेकडे पाहिल्यास एक गमतीशीर पण विदारक वास्तव समोर येते:

• प्रथम श्रेणीतील विद्यार्थी: हे प्रशासकीय अधिकारी बनतात आणि यंत्रणा राबवतात.

• द्वितीय श्रेणीतील विद्यार्थी: हे राजकारणी बनतात आणि प्रशासनावर हुकूमत गाजवतात.

• तृतीय श्रेणीतील विद्यार्थी (बॅक बेंचर्स): हे अनेकदा 'बुवा' किंवा धार्मिक नेते बनतात आणि वरील दोघांसह संपूर्ण समाजाला आपल्या तालावर नाचवतात.

• चौथी श्रेणी (सामान्य जनता): ही मात्र आयुष्यभर या तिघांच्या चक्रव्यूहात अडकून स्वतःचे शोषण करून घेते.

निष्कर्ष

या संपूर्ण प्रकरणात प्रत्येक घटक दोषी आहे. जनता दोषी आहे कारण ती विचार करायला विसरली आहे. नेते दोषी आहेत कारण ते स्वार्थासाठी जनतेची दिशाभूल करत आहेत. आणि बुवाबाजी करणारे ढोंगी लोक तर सर्वात मोठे गुन्हेगार आहेत कारण ते धर्माच्या नावाखाली माणुसकीला काळिमा फासत आहेत.

जोपर्यंत आपण विज्ञानाची कास धरणार नाही आणि स्वतःचा विवेक जागा ठेवणार नाही, तोपर्यंत अशोक खरात सारखे लोक जन्माला येतच राहतील. आता वेळ आली आहे, डोळ्यावरची अज्ञानाची पट्टी काढून सत्य शोधण्याची!

— राठोड मोतीराम रूपसिंग, नांदेड